TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ – ZAŁOŻENIA

Terapia integracji sensorycznej opiera się przede wszystkim na mechanizmie plastyczności neuronalnej, czyli zdolności układu nerwowego do modyfikacji mających na celu odzyskiwanie utraconych funkcji. W przypadku integracji sensorycznej zmiany te mogą nastąpić pod wpływem kontrolowanej, odpowiednio dobranej stymulacji zmysłowej.

Kolejnym zjawiskiem, do którego nawiązuje omawiana terapia, jest sekwencyjność procesu rozwoju integracji sensorycznej. Wynika z niej fakt, że złożone, bardziej kompleksowe zachowania i umiejętności powstają na bazie wcześniej uformowanych, prostych zachowań. W związku z tym, odtwarzając pierwotne funkcje układu sensorycznego, torujemy drogę dla automatycznego pojawienia się kolejnych, wyższych.

Metoda integracji sensorycznej wykorzystuje także naturalny, instynktowny popęd do aktywnego eksplorowania otoczenia, jaki posiada dziecko. Zadania wykonywane w ramach terapii wychodzą na przeciw tym naturalnym dążeniom, umożliwiając dziecku zaspokojenie ciekawości świata przy jednoczesnym rozwoju funkcji aparatu sensorycznego.

CELE TERAPII INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

Celem terapii integracji sensorycznej jest stymulacja centralnego układu nerwowego poprzez pobudzanie receptorów zmysłowych. Proces ten ma dostarczyć aparatowi sensorycznemu odpowiednią ilość i jakość bodźców, aby na ich podstawie mózg nauczył się właściwego reagowania i wykształcił prawidłowe reakcje adaptacyjne.

Oddziaływanie terapeutyczne polega na planowym bodźcowaniu trzech podstawowych, pierwotnych zmysłów: dotyku, czucia głębokiego, równowagi, które stanowią bazę dla wykształcenia wyższych, bardziej zaawansowanych umiejętności przetwarzania sensorycznego.

Nabycie konkretnych umiejętności nie jest celem terapii. Następuje ono jednak, jako skutek poboczny, gdy w wyniku przeprowadzonej stymulacji poprawia się integracja sensoryczna i wzmacniają procesy nerwowe, co w sposób automatyczny przekłada się na pojawienie nowych, adekwatnych reakcji i zachowań.

Uczymy się i rozwijamy się przez zmysły. Wszystkie informacje zmysłowe docierające z ciała i z otoczenia są niezwykle ważne dla budowania wiedzy o sobie (swoim ciele, położeniu poszczególnych części ciała) i wiedzy o świecie. W prawidłowym rozwoju dziecka niezwykle ważny jest ruch i bezpośrednie doświadczenia zmysłowe. Dobrze zaplanowane i systematycznie wykonywane codzienne czynności oraz właściwa zabawa stanowią solidny fundament do prawidłowego rozwoju.

W przypadku małych dzieci, warto zastosować się do poniższych zasad:

  1. Nie ograniczaj kontaktu dotykowego z dzieckiem (przytulaj, głaszcz, masuj).
  2. Nie ograniczaj kontaktu kinestetycznego z dzieckiem (noś na rękach, kołysz, bujaj, kręć się z dzieckiem).
  3. Wkładaj do rąk dziecka różne zabawki, przedmioty i pomóż mu poznawać je.
  4. Muzykuj z dzieckiem na naturalnych instrumentach (garnki, butelki, talerze itd.).
  5. Pokaż dziecku jak brzmi świat (uderzaj łyżeczką w szklankę, przelewaj wodę, włącz suszarkę itd.).
  6. Pozwól dziecku na swobodny ruch i trening mięśniowy (ułóż dziecko na bezpiecznym podłożu i pozwól mu samodzielnie się poruszać, przekręcać, przesuwać, dźwigać).
  7. Stwórz dziecku bogate sensorycznie środowisko (węch, smak, wzrok, dotyk, przedsionek, propriocepcja).
  8. Zapewnij dziecku zaspokojenie podstawowych potrzeb fizjologicznych i psychicznych (jedzenie, ciepło, czysta pielucha, bezpieczeństwo).
  9. Sięgnij do starych, sprawdzonych zabaw i zabawek (np.: masa solna, drewniane klocki, glina itp.).
  10. Pozwól dziecku brudzić się, w ten sposób poznaje świat – pamiętaj, że zgodnie z obiegowym powiedzeniem „dzieci dzielą się na szczęśliwe i czyste”.

W przypadku dzieci starszych należy pamiętać o:

  • uprawianiu sportów,
  • ograniczeniu zajęć statycznych (przesiadywanie przez komputerem, telewizorem),
  • właściwym odżywianiu się.

Zestaw ćwiczeń – SENSORITO_STRATEGIE-SENSORYCZNE_-1

PRZYKŁADOWE ĆWICZENIA

Wybrane zabawy stymulujące układ dotykowy:
1. pisanie po mące umieszczonej na tacy, na spodzie tacy można poprzyklejać obrazki, napisy i dziecko musi odkopać.
2. Zabawa w pojemnikach z kulką silikonową- wypełnienie poduszek. dobrze jak pojemnik jest na tyle duży, że dziecko zmieści się całe w nim.
3. Zabawa- pisanie ,rysowanie w piance do golenia.
4. układanie kształtów z ugotowanego makaronu np: z nitek.
5. Plastopianka- masa wyglądająca jak kulki styropianu polane klejem.
6. Zabawa z żelem do włosów, ugotowaną i schłodzoną galaretką
7. Zabawa w basenie dmuchanym, można powrzucać różne rzeczy, w tym piłeczki plastikowe.
8. Zabawa w pojemnikach z namoczonymi kulkami żelowymi do kwiatów (są różne kolory).

2.Ćwiczenia równoważne.
1.Chodzenie po różnych fakturach (dywaniku, wycieraczce, kocu itp.).                                                                                                                                                                                         2. Chodzenie po rozłożonej na podłodze linie, kamieniach (poduchach, klockach rehabilitacyjnych),                                                                                                                                      3. Chodzenie z woreczkiem na głowie,                                                                                                                                                                                                                                                      4. przyjmowanie pozycji bociana, jaskółki.
5. Przyjmowanie pozycji z rysunków, najlepiej przed lustrem w bezruchu.                                                                                                                                                                                      6. Lekkie popychanie dziecka stojącego na w lekkim rozkroku (barki, biodra- na boki, lub plecy).                                                                                                                                         7. chód stopa za stopą do przodu i do tyłu z otwartymi oczami i zamkniętymi.                                                                                                                                                                               8. Ćwiczenia na różnych rodzajach równoważni (poduszki sensoryczne, kamienie sensoryczne).                                                                                                                                          9. Chodzenie po ławeczce, krawężnikach.

3. Zmysł wzroku.
-Zabawa ze wskaźnikiem, latarką, lusterkiem- łapanie zajączka.
-Przeglądanie się w lusterku, robienie śmiesznych minek.
-Wyszukiwanie konkretnej rzeczy- przedmiotu na obrazkach np: gdzie się ukryła wiewiórka, pokaż panią w kapeluszu itd.
-Znajdź różnice na obrazkach.
-Pokazujmy różne rzeczy podczas spaceru, jazdy samochodem np: spójrz jaki piękny dom, o leci samolot, ale duży pies..itd.
– Zabawy świecącymi zabawkami- piłkami,
– Obserwacja klepsydry,
– układanie klocków.

Ćwiczenia usprawniające funkcje wzrokowe.
1. Obserwowanie przesypujących się materiałów(piasek, kasza), przelewających się płynów.                                                                                                                                                      2. rysowane wzrokiem ósemek, fal, różnych figur.                                                                                                                                                                                                                                  3. obserwowanie ruchomych przedmiotów-balonika, baniek mydlanych, wiatraczka, bączka, wskaźnika, światełka latarki.                                                                                            4. układanie puzzli, wyszukiwanie różnic, łączenie obrazków w pary.                                                                                                                                                                                             5. nawlekanie korali, przesuwanie klocków po druciku.                                                                                                                                                                                                                   6. podążanie wzrokiem za zbliżającym się i oddalającym przedmiotem.                                                                                                                                                                                       7. Obserwacja piłki zawieszonej na sznurku. 8. Sortowanie przedmiotów wg. różnych kryteriów- kształt, kolor, wielkość.                                                                                              9. Wyszukiwanie ukrytych przedmiotów.

Przykładowe ćwiczenia usprawniające koordynację obustronną.                                                                                                                                                                                 1. Zabawa balonem- odbijanie balona używając obu rąk.                                                                                                                                                                                                                  2. Łapanie i odbijanie piłki oburącz, początkowo jak największej, z czasem mniejszej.                                                                                                                                                              3. Skakanie na skakance                                                                                                                                                                                                                                                                            4. Uderzanie w piłkę np.”makaronem”z basenu, tubą z papieru, trzymaną oburącz. Piłka może być uwiązana na sznurku lub rzucana przez nas.                                                         5. Zabawy z wałkowaniem np. masy plastycznej, ciasta itp.                                                                                                                                                                                                             6. Jazda na rowerze                                                                                                                                                                                                                                                                                     7. Pływanie.                                                                                                                                                                                                                                                                                                     8. W leżeniu na plecach próby odbicia piłki,rzucanej przez drugą osobę, obiema nogami.                                                                                                                                                       9. Łapanie kubkiem kuleczki uwiązanej na sznurku (można wykonać samemu).

20 zabaw plastyczno – sensorycznych dla dzieci

Zabawy dla wzroku

  1. Kolorowe pryskanie

Rozwieście lub rozłóżcie duży arkusz papieru pakowego lub płótna (np. stare prześcieradła). Napełnijcie kilka misek rozwodnioną farbą plakatową lub akrylową w kilku kolorach. Moczcie dłonie w farbie i pryskajcie na papier. Nazywajcie kolory, obserwujcie jak się rozpływają, jak się łączą i co się wtedy dzieje. Możecie także użyć spryskiwaczy do kwiatów.

  1. Malowanie ściągaczką 

Rozłóżcie duże arkusze papieru na płaskim podłożu, najlepiej na podłodze. Przyklejcie papier taśmą samoprzylepną. Przygotujcie gęstą farbę plakatową lub akrylową na plastikowej tacy. Maczajcie gumkę ściągaczki (do mycia okien) i przeciągajcie ją po papierze w dowolnych kierunkach. Zmieńcie kolor i powtórzcie proces kilkukrotnie. Obserwujcie i porównujcie efekty. Sprawdźcie co się dzieje w miejscach, gdzie kolory na siebie zachodzą.

  1. Malowanie na suchym kleju

Kartkę papieru (najlepiej z recyklingu) potargajcie na kilka mniejszych kawałków. Pokryjcie je płynnym klejem i pozostawcie do wyschnięcia. Upuszczajcie krople rozwodnionej farby i obserwujcie co się dzieje. Rozmazujcie farbę palcami. Zróbcie mozaikę – wszystkie kawałki papieru naklejcie na ciemne tło.

  1. Barwienie pianki

Pokryjcie płaską tacę pianką do golenia. Maczajcie palec lub pędzel w rozwodnionej farbie i upuszczajcie krople na powierzchnię. Użyjcie kilku kolorów. Mieszajcie i obserwujcie.

Zabawy dla słuchu

  1. Kolaże z makulatury

Przygotujcie czarno-białą makulaturę, rozłóżcie na podłodze lub na blacie i zamalujcie farbami w dowolny sposób. Wysuszcie. Następnie mnijcie, skręcajcie, targajcie, zwijajcie w kulki, pocierajcie i nasłuchujcie dźwięków. Wybierajcie kawałki papieru i naklejajcie na twardy podkład z kartonu. Podziwiajcie kolaże.

  1. Kruszenie lodu

Umieśćcie kilka kawałków (kostek)  lodu w przezroczystym, plastikowym pojemniku, nakryjcie ściereczkami i lekko porozbijajcie młoteczkami lub wałkami. Słuchajcie odgłosów. Na pokruszony lód upuśćcie kilka kropel farby. Zamknijcie pojemnik i potrząsajcie nim. Obserwujcie co się dzieje i nasłuchujcie jakie dźwięki dobywają się z pudełka. Następnego dnia sprawdźcie co się zmieniło. 

  1. Przecieranki

Przygotujcie stare prace na twardym papierze i zastosujcie recykling plastyczny. Zamalujcie kartki wybranymi kolorami w dowolny sposób i pozostawcie do całkowitego wyschnięcia. Pocierajcie w dowolnych miejscach kawałkami drobnoziarnistego papieru ściernego. Obserwujcie co się zmienia. Nasłuchujcie i nazywajcie dźwięki.

  1. Malowanie do muzyki

Przygotujcie duży kawałek płótna i dość gęste farby plakatowe lub akrylowe (kilka kolorów) na talerzykach. Malujcie swobodnie palcami do muzyki klasycznej.

Zabawy dla węchu

  1. Kolaż kwiatowo-ziołowy

Przygotujcie różne rodzaje ziół i kwiatów o wyrazistym zapachu, np. natka pietruszki i selera, koperek, rumianek, cebulka dymka, szczypiorek, płatki róży itp. Wąchajcie je, nazywajcie, opisujcie  i opowiadajcie co o nich wiecie. Porwijcie je w dłoniach na drobniejsze elementy. Pomalujcie płynnym klejem kawałki papieru i posypcie kawałkami roślin.

  1. Układanka warzywna

Umyjcie ręce. Posegregujcie na talerzykach różne świeże warzywa pokrojone na mniejsze kawałki: słupki, ćwiartki, plasterki itp. Rozpoznawajcie je wyłącznie po zapachu (z zamkniętymi oczami). Porozmawiajcie o ich kolorach, smakach i potrawach. Układajcie kolorowe kompozycje na białych talerzykach jednorazowych. Sfotografujcie, a potem schrupcie.

  1. Słoiki zapachowe

Cztery małe słoiczki oklejcie matowym papierem i wypełnijcie zapachami (np. jabłko, róża, pietruszka, cytryna). Wąchajcie z zamkniętymi oczami, rozpoznawajcie zapachy,  wybierzcie jeden kolor „ze słoika” i zamalujcie papier akwarelą techniką „mokre w mokrym”.

  1. Zielnik artystyczny

Zróbcie zielnik artystyczny! Zbierajcie mocno pachnące, popularne kwiaty i zioła, wąchajcie, nazywajcie przyklejajcie na wcześniej wykonany papier artystyczny, ozdabiajcie wg własnych pomysłów. Zepnijcie wszystkie karty w jedną, pachnącą „książkę”. Podziwiajcie i wąchajcie.

Zabawy dla smaku

  1. Stemple owocowe

Przygotujcie owocowy półmisek z połówkami lub ćwiartkami owoców gotowymi do jedzenia. Nazywajcie owoce, dotykajcie, wąchajcie, degustujcie, opisujcie ich wygląd i smak. Przygotujcie kawałki papieru i dość gęsto rozrobione farby plakatowe (lub akrylowe) w kilku kolorach. Maczajcie w farbie wybrane kawałki owoców i stemplujcie.

  1. Barwienie owocami

Na kawałku płótna lub papieru połóżcie kilka miękkich owoców i rozgniećcie je dłońmi. Strzepnijcie i wysuszcie obraz. Dorysujcie coś pisakami.

  1. Rysowanie warzywne

Obierzcie ze skórki świeżą marchewkę. Smacznego. Zostawcie kawałek i rysujcie nią na płótnie lub na papierze.

  1. Kolorowa pianka

Umyjcie ręce. Do miseczki z bitą śmietaną wsypcie kilka jagód, poszukujcie ich dłonią i zgniatajcie. Mieszajcie palcem i obserwujcie co się dzieje, a potem… smacznego.  Możecie dodać inne składniki, np. odrobinę kakao, soku wiśniowego lub kilka kolorowych cukierków Skittles. Będzie kolorowo.

Zabawy dla dotyku

  1. Malowanie lodem

W foremkach na lód umieśćcie po odrobinie farby w kilku kolorach, zalejcie wodą i zamroźcie. Usuńcie kawałki lodu z pojemnika i malujcie nimi na białym papierze.

  1. Malowanie akwarelą i solą

Przygotujcie mocno rozwodnione akwarele, jeden lub dwa kolory. Szybko zamalujcie twardą kartkę papieru w dowolny sposób. Posypcie solą kuchenną nabieraną w palce i pozostawcie do wyschnięcia. Zamknijcie oczy i badajcie fakturę palcami i dłońmi. Suchą sól ścierajcie palcami z powierzchni papieru.

  1. Drukowanie świeżymi roślinami

Zerwijcie garść świeżych roślin: kwiatków, liści, traw, ziół. Rozróbcie odrobinę farby – dwa, trzy kolory z wodą w płaskich naczyniach. Moczcie wybrane rośliny, układajcie na papierze i nakrywajcie białą, cienką kartką. Zamknijcie oczy, przesuwajcie dłonie i dociskajcie papier. Zdejmijcie kartkę. Powtarzajcie proces.

  1. Płyn nienewtonowski

Do miski wlejcie ok. pół szklanki wody. Stopniowo dosypujcie mąkę ziemniaczaną i mieszajcie ręką (do momentu osiągnięcia konsystencji gęstej śmietany).  Dodajcie odrobinę barwnika – lekko rozwodnionej farby. Bawcie się: wyławiajcie płyn, przelewajcie przez palce, ściskajcie, ubijajcie itp.

Domowe zabawy, które pomogą rozwijać dziecku różne umiejętności.

  1. Zrób tak jak chłopiec na obrazku –
    • pokazuj dziecku kolejne obrazki z serii „Karty do ćwiczeń praksji i okulomotoryki. Ćwicz razem z sensorycznym Brunem”,
    • zachęcaj je do naśladowania pozycji.
  2. Piankowanie ciała –
    • kup piankę do golenia,
    • pozwól dziecku poznać jej konsystencję, zapach, temperaturę,
    • stawiaj kropki/plamy z pianki na różnych częściach ciała dziecka i poproś je, aby je ścierało,
    • w czasie zabawy ty lub/i dziecko możecie wskazywać, nazywać części ciała.
  3. Piłka rehabilitacyjna –
    • potocz piłkę do dziecka, pozwól, żeby ją odepchnęło do ciebie,
    • posadź dziecko na piłce i przechylaj piłkę na boki, do tyłu, do przodu; bądź w kontakcie wzrokowym z dzieckiem; uśmiechajcie się do siebie,
    • połóż dziecko na piłce na brzuchu; przetocz je do przodu zachęcając, żeby odepchnęło się rękoma.
  4. Fakturowe ścieżki –
    • zgromadź 3-4 niepotrzebne powłoczki od małych poduszek (tzw. jaśków),
    • wypełnij powłoczki np. ryżem, grochem, kasztanami, guzikami itp.,
    • spacerujcie razem (na początku w butach, skarpetkach a na końcu gołymi stopami) po ścieżce fakturowej,
    • upewnij się, że ścieżka znajduje się na bezpiecznym podłożu i dziecko nie poślizgnie się (najlepiej ułóż ścieżkę na dywanie).
  5. Małe kolorowe piłki i woreczki z grochem/ryżem/fasolą –
    • wrzucajcie piłki/woreczki do pudełka, do hula-hop,
    • zmieniaj rozmiar i fakturę piłek/woreczków,
    • rzucajcie w różnych pozycjach i z różnych odległości.
  6. Zapachy –
    • zgromadź słoiczki po koncentracie pomidorowym/opakowania po filmach do aparatu,
    • do pojemniczków włóż waciki nawilżone np. aromatami do ciast, perfumami oraz np.: kawałek kostki rosołowej, łyżeczkę kawy, trochę proszku do prania itp.,
    • wąchajcie wspólnie zapachy i próbujcie zgadywać jaki to zapach1.
  7. Smaki –
    • przygotuj różne pokarmy: cytryna, chrzan, musztarda, cukier puder, sól itp. oraz małe łyżeczki,
    • podawaj dziecku smaki na język,
    • nazywaj smaki np. to jest słodkie, a to kwaśne itd.,
    • róbcie przy tym śmieszne miny,
    • możecie bawić się przed lustrem2.
  8. „Suchy basen”, czyli basen z piłkami –
    • wykonaj samodzielnie – kup basen dmuchany i worek kolorowych piłek,
    • pozwól dziecku na samodzielne eksperymenty w basenie,
    • ukryj dziecko pod piłkami, odszukaj je po chwili,
    • zanurkujcie razem w basenie,
    • szukajcie takich samych piłek,
    • rzucajcie piłkami do celu,
    • pomasuj piłkami ciało dziecka,
    • zrelaksujcie się: posłuchajcie muzyki, bajki-samograjki lub poczytajcie książeczkę.
  9. Kartonowe pudełko –
    • zdobądź zwykłe kartonowe duże pudełko,
    • pozwól dziecku na samodzielne eksperymenty,
    • zachęć je do wejścia do pudełka,
    • pozwól dziecku ukryć się w pudełku, zachęć je do wyskoczenia z pudełka (tzw. drugie narodziny),
    • przechodźcie przez pudełko jak przez tunel.
  10. Tor przeszkód –
    • zgromadź wałki, poduszki, obręcze itp. i zbuduj tor przeszkód,
    • pokaż dziecku w jaki sposób można go pokonać,
    • pokonaj tor przeszkód z dzieckiem.
  11. Balon –
    • zgromadź kilka balonów w różnych kolorach, w różnych rozmiarach i w różnych kształtach,
    • bawcie się nimi swobodnie, odbijajcie do siebie,
    • zawieś balon/balony pod sufitem i odbijajcie go/je,
    • wypełnij balony kilkoma ziarenkami ryżu, drobnej fasoli i odbijajcie je; zwróć dziecku uwagę na dźwięk balonów.
  12. „Dźwiękotki” –
    • zgromadź pojemniczki schowane w jajkach-niespodziankach,
    • nasyp do każdego z nich różne materiały: ziarenka ryżu, ziarenka grochu, tic-taki, monety, garstkę cukru,
    • wygrywajcie na „dźwiękotkach” muzykę,
    • zwróć uwagę dziecka na wydobywające się dźwięki.

Zabawy domowe rozwijające receptory na rączkach i nóżkach

Sensoryczne pudełko

Potrzebne będzie pudełko do przechowywania przedmiotów, a w nim różne przedmioty, to wszystko c o można znaleźć w domu, a jest bezpieczne dla dzieci : gryzaki o różnej fakturze, grzechotki, kolorowe zabawki łatwo dające się uchwycić, przedmioty, pieluszki, klocki.

A jak się bawić?

Pokazuj swojemu dziecku, to co znajduje się w pudełku. Jeśli już siedzi pokaż mu jak zdjąć pokrywkę i podawaj mu zabawki oraz daj czas na zabawę, niech pozna kształt, fakturę. Następnie schowaj zabawkę do pudełka i zamknij je, powiedz dziecku, że zabawki „nie ma”, a potem zachęć je do odszukania zabawki w pudełku. Niech maluszek wyciąga również inne przedmioty, a Ty pokaż zachwyt, że mu się udało. Po skończonej zabawie zamknijcie razem pudełko.
Jeśli dziecko jeszcze nie siedzi połóż je na plecach i podawaj mu zabawki wyjmowane z pudełka (raz z lewej, raz z prawej strony). Pozwalaj się nimi bawić, zachęcaj do przekładania zabawki z rączki do rączki jak również pomasuj rączki i nóżki malucha wyciągniętym przez niego przedmiotem.

Kolorowe butelki

Do tej zabawy potrzebne będą czyste, plastikowe butelki najlepiej te małe 0,5l lub mniejsze. Drobne, kolorowe przedmioty, groch, ziarna kawy, kolorowe wstążki pociętej bibuły.

I na czym polega zabawa?

Po pierwsze dajemy dziecku możliwość poznania różnych faktur, kształtów, wielkości. Uczymy jak wsypać groch, czy fasolę do butelki. Zgniatamy miękka bibułę i ją też próbujemy umieścić w butelce, W ten sposób nie tylko pobudzamy zmysł dotyku, ale również rozwijamy zdolności manualne, zmysł wzroku i słuchu.
Później możemy wykorzystać te butelki również do innej zabawy. Opowiedz o tym, co jest w środku, poruszaj butelką, niech dziecko usłyszy jak grzechocze jej zawartość. Daj maluszkowi butelkę do ręki niech sam odkryje, że może się bawić nią jak grzechotką.

Materiały jak u krawca

Do tej zabawy potrzebne będą materiały o różnej fakturze, wełna, bawełna, jedwab, minky, aksamit, tiul, firanki, pikówka itp.

Jak się bawić?

Materiałami można na kilka sposobów dla starszych dzieci można na podłodze ułożyć ścieżkę z tkanin i bez skarpetek poznawać świat faktur. Weź dziecko za rękę i poprowadź po tkaninach (niektóre mogą być śliskie). Opisuj doznania, jakie różne materiały dają stopom (miękkie, szorstkie, śliskie).
W tej zabawie rozwijany jest zmysł dotyku i świadomość ciała – tym razem dzięki stymulacji stóp różnymi rodzajami tkanin.
Można również większe kawałki materiału pociąć na dwie części i bawić się w dotykowe memo, nie tylko rozwijamy zmysł dotyku, ale również pamięć i logiczne myślenie.

Materiały dla maluchów

Róże kawałki materiałów można przykleić ( klej lub taśma ) do kartonu, tak by móc go położyć przed dzieckiem ( zdjęcie u góry ). Maluch w ten sposób, może dotykać ciągnąć i poznawać rożne faktury, dzięki czemu pobudza zmysł dotyku,. Można również malucha postawić na tablicy i pobudzać stopy.
Przy tym można opowiadać, że ten kawałek jest miękki jak misiu, a siatka ma np dziurki jak ser.

Masy plastyczne

Do tej zabawy można wykorzystać gotowe masy, które znajdziemy na rynku jak, plastelina, modelina, ciastolina czy magnetyczny piasek, wszystkie można dotykać, zgniatać i dzięki takiej zabawie przygotowywać dłonie do późniejszego manipulowania przedmiotami czy pisania.

Takie masy można również wykonać samemu w domu:

Masa papierowa

Potrzebne będą: gazety, woda, duży pojemnik ( miska, wiadro) połowa kleju do tapet i 1 kilogram maki

Papier rwiemy na małe kawałki i całość zalewamy wodą i w tej postaci najlepiej zostawić na całą noc. Rano dodajemy klej i mąkę, i wszystko należy dokładnie wymieszać. Kiedy stwierdzimy, że masa jest mało gęsta, należy dodać mąki. Wykonanie z takiej masy przedmioty w suchym miejscu, a później można je pomalować.

Mokry piasek

Do jego przygotowania potrzebna będzie mąka ok 5-6 szklanek i szklanka oleju.

W misce mieszamy składniki, dzięki czemu powstaje wilgotna masa, która swą strukturą przypomina piasek.

 

Jak zorganizować środowisko w którym przebywa dziecko?

Gdy dziecko jest nadwrażliwe wzrokowo.

Raczej nie stosuj tapet o jaskrawych kolorach i z dużą ilością ornamentów czy wzorów. Zastosuj wyłącznik światła z możliwością regulacji natężenia oświetlenia tak by intensywność dostosować do potrzeb dziecka: wyższa gdy bawi się, uczy, jest aktywny; niższą gdy zbliża się pora snu. W pokoju ogranicz nadmiar zabawek. Nawet jeśli dziecko ma dużo zabawek to część schowaj do pojemników i do zabawy wyjmuj określone klocki, samochody, układankę itp. Jeśli dziecko jest w wieku szkolnym i zaczął się okres odrabiania lekcji, nigdy nie stawiaj biurka tuż przy oknie, tak by dziecko patrzyło wprost na okno. Nie jest dobrze gdy biurko stoi naprzeciwko półki, na której stoją zabawki, kolorowe książki, ponieważ dla dziecka nadwrażliwego wzrokowo wszystko to są elementy pobudzające, rozpraszające uwagę. Jeśli trzeba można ustawić na biurku parawan, który odetnie dziecko od nadmiaru bodźców. Część dzieci nadwrażliwych wzrokowo ma kłopoty z jedzeniem pewnych pokarmów. Nie lubią kiedy się ze sobą stykają lub nakładają np. nie znoszą jak polewamy coś sosem, lub jak sałatka styka się lub leży na ziemniakach itp. Akceptując to warto zastosować talerzyki z oddzielnymi przedziałami w których znajdą się poszczególne pokarmy.

Gdy dziecko jest nadwrażliwe słuchowo.

Nadwrażliwość słuchowa ma różne oblicza i myśląc o dostosowaniu domu do potrzeb dziecka nadwrażliwego należy uwzględnić specyfikę potrzeb charakterystycznych dla konkretnego dziecka. Generalnie w pomieszczeniu gdzie przebywa dziecko nie powinno być nadmiaru dźwięków. Niedopuszczalne jest by stale był włączony telewizor, czy radio. Czasem w pokoju dziecka umieszczamy akwarium – to również może być źródło stałego uciążliwego dźwięku / filtr, czy urządzenie do natleniania/. Hałas z ulicy, szczególnie latem gdy otwieramy okna też może być dezorganizujący. Pracujący wentylator, czy klimatyzator to również potencjalne źródła dźwięków przez nas nie dostrzegalnych, a dla dziecka nadwrażliwego uciążliwych. Jeśli nie można znaleźć lub wyeliminować dźwięków dezorganizujących zachowanie dziecka nadwrażliwego może warto zastosować dobre słuchawki. Dziecko może je zakładać gdy odrabia lekcję lub od czasu do czasu w ciągu dnia by choć na krótko odciąć go od nadmiaru dźwięków. Dzieci mogą nosić słuchawki, mogą też słuchać dźwięków lub muzyki zalecanej przez terapeutę lub takiej, która wycisza, organizuje zachowanie dziecka. Nadmiar dźwięków w łazience podczas kąpieli to wystarczający powód kłopotów z zasypianiem. Łazienka wyłożona ceramicznymi kafelkami sprzyja odbijaniu się dźwięków, nakładania się, czy powstawania echa zwykle przez większość z nas nierejestrowanego, a uciążliwego i pobudzającego dziecko nadwrażliwe. Więc dodatkowo jeszcze nie hałasujmy podczas kąpieli, może zaaranżujmy tak wystrój łazienki by wygłuszyć część dźwięków.

Gdy dziecko jest nadwrażliwe węchowo.

Zapachy mogą być organizujące, wyciszające lub pobudzające. Dla dziecka nadwrażliwego najgorszy jest chaos, mieszanki zapachów lub długotrwałe wystawienie na silne zapachy /np. pałeczki zapachowe, kominki zapachowe czy stale ulatniające się zapachy z elektrycznych aromatyzerów/. Jednak nawet zapachy jakie towarzyszą gotowaniu, przygotowaniu, smażeniu posiłku wystarczająco dezorganizują, utrudniające koncentrację, pobudzają. Również część posiłków może być nieprzyjemna dla wrażliwych węchowo dzieci. Nawet zbyt silne kosmetyki stosowane przez tatę lub mamę mogą nie tylko mieć wpływ na pobudzenie dziecka ale i na kontakty z rodzicami. Jeśli podczas kąpieli zastosujemy mydła, płyny o bardzo intensywnym aromacie to dziecko nadwrażliwe może mieć kłopoty z zasypianiem i spokojnym snem.

Gdy dziecko jest nadwrażliwe dotykowo.

Najbardziej dezorganizujące mogą być noszone ubrania, więc szanujmy uwagi dziecka w tym zakresie. Wycinajmy metki, unikajmy ubrań z wyraźnymi szwami od wewnątrz szczególnie jeśli zakładamy je bezpośrednio na ciało. Zwróćmy uwagę na skarpety, szwy w palcach mają zwykle kawałki nitek , które będą drażniły, piękny wyszyty wzór na skarpetce od wnętrza może być plątaniną nitek drażniących dotykowo. Czasem gumki wokół nadgarstkówlub bioder mogą być nieprzyjemne. Dzieci nadwrażliwe nie lubią też golfów, nie znoszą swetrów wełnianych /mają dużo włosków/ czy zbyt obcisłych koszulek, majteczek.
Czesanie, a tym bardziej obcinanie włosów to bardzo nieprzyjemna i stresująca czynność dla dzieci nadwrażliwych dotykowo. Więc może przed obcinaniem włosów warto zmiękczyć je odżywką czy po prostu zmoczyć. Dobrze osłonić szyję dziecka by włosy nie dostały się za koszulkę, a natychmiast po obcięciu wykąpać dziecko i zmienić ubranie.
Nadwrażliwość dotykowa to jeden z poważnych czynników wpływających na to co jemy. Szanujmy wskazówki dziecka co lubi, a czego nie lubi, nigdy nie wymuszajmy jedzenia czegoś co nam wydaje się smaczne i ważne dla diety lub nie stosujmy przekupstwa /jak zjesz to dostaniesz… , jak nie zjesz to nie będziesz…/ . Wszystkie te działania nawet jeśli spowodują, że dziecko zje to co chcemy by zjadło i tak w konsekwencji będą skutkowały pobudzeniem czy dezorganizacją zachowania.